Mọi người hay so sánh 2 cuộc chiến này và hậu quả của nó, nhưng mình thấy phần nhiều là so sánh không đầy đủ, phiến diện, nên có đánh giá không chính xác về 4 bên liên quan. Mình tóm tắt ở đây vài điểm khác nhau cơ bản của 2 cuộc chiến, để mọi người có đánh giá khách quan hơn.
1. Bối cảnh
- Giống nhau: Hai nước đều có nhiều chục năm là thuộc địa (TT bởi Nhật và VN bởi Pháp rồi Nhật) và giành được độc lập khi Nhật đầu hàng.
- Khác nhau:
Triều Tiên giành độc lập hoàn toàn bị động, miền Bắc dựa vào quân đội LX, miền Nam dựa vào Mỹ, đến giải giáp quân đội Nhật. Hai bên thỏa thuận ranh giới giải giáp là vĩ tuyến 38. Sau đó mỗi miền thành lập 1 chính quyền theo ý thức hệ của khác nhau. Miền Nam, Lý Thừa Vãn lập chính quyền thân Mỹ trước chính quyền miền Bắc của Kim Nhật Thành 1 tháng. Hai chính quyền đều tuyên bố chủ quyền cả nước.
Việt Minh tranh thủ cơ hội Nhật đầu hàng, khi mà quân đồng minh chưa kịp vào Đông Dương để giải giáp Nhật, đã cướp chính quyền, tuyên bố độc lập và thành lập CP lâm thời VNDCCH. Sau đó, vua Bảo Đại thoái vị, trao quyền lại cho VM. VNDCCH quản lý toàn bộ VN được từ ngày 2-9 (tuyên bố độc lập) đến ngày 23-9 (Pháp nổ súng giành lại chính quyền ở Nam Kỳ) năm 1945.
Khi đồng minh vào giải giới quân Nhật, Anh vào Nam vĩ tuyến 16, Trung hoa Dân quốc (quân Tưởng) vào bắc vĩ tuyến 16. Quân Pháp theo quân Anh vào Nam thì không công nhận VNDCCH nên bật đèn xanh để thành lập chính quyền thân Pháp là CH Nam Kỳ (bản chất cũng gần như chính quyền Lý Thừa Vãn) độc lập khỏi VN. Ở miền Bắc, quân Tưởng không công nhận cũng không phủ nhận VNDCCH nhưng gây sức ép để VNDCCH phải mở rộng cho các thành phần không CS vào chính quyền. VNDCCH không công nhận CH Nam Kỳ và CH Nam Kỳ chỉ quản lý Nam vĩ tuyến 16.
Sau đó, Pháp thỏa thuận với Tưởng để ra Bắc giải giáp Nhật và ký hiệp định Sơ bộ 6-3-1946 với VNDCCH. Hai bên thống nhất sơ bộ là Nam Kỳ tạm thời tách khỏi VN, 1 quốc gia Tự do thuộc LB Đông Dương thuộc Liên hiệp Pháp. Nam Kỳ có được sáp nhập vào VN hay không sẽ phụ thuộc vào trưng cầu dân ý. Tuy nhiên, 2 bên đã đánh nhau sau khi không thể đi đến 1 hiệp định chính thức, đầy đủ về số phận của VN. CP VNDCCH chạy lên Việt Bắc và không còn quản lý hầu hết lãnh thổ VN. Cả 2 chính phủ nói trên đều không được nước nào công nhận ngoài Pháp công nhận CH Nam Kỳ.
Ngày 8-3-1949, sau 1 số nỗ lực đàm phán của những người không CS, đứng đầu là cựu hoàng Bảo Đại, TT Pháp ký hiệp định Elysee với cựu hoàng Bảo Đại, công nhận Quốc gia VN là chính quyền hợp pháp quản lý toàn bộ lãnh thổ VN. QGVN là 1 nước độc lập (một phần) nằm trong LB Đông Dương và LH Pháp.
Khi đó VN có 2 chính quyền song song tồn tại, cùng tuyên bố chủ quyền cả nước VN. QGVN do Bảo Đại làm quốc trưởng, thực tế quản lý hành chính toàn bộ diện tích mà Pháp đang quản lý (CH Nam Kỳ tuyên bố giải thể trước đó). VNDCCH do Hồ Chí Minh làm chủ tịch, thực tế chỉ quản lý vùng Việt Bắc và 1 số vùng rừng núi, nông thôn (chiến khu).
Đầu năm 1950, các nước theo phe tư bản công nhận QGVN, LX và TQ (Tàu Mao) công nhận VNDCCH. Với việc thành lập QGVN, Pháp muốn biến chiến tranh Pháp - VNDCCH thành nội chiến giữa VNDCCH và QGVN, tuy nhiên, vì thời gian đầu QGVN chưa có quân đội (sau vài năm mới có) nên vai trò khá mờ nhạt.
Sau khi Pháp thua VNDCCH ở Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954, 2 PHE ký HĐ Geneva lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến tạm thời, chờ 2 năm sau để tổng tuyển cử. Nhưng TTC đã không xảy ra vì TT Ngô Đình Diệm của VNCH, chính quyền nối tiếp của QGVN, không chấp nhận TTC với lý do là VNCH (QGVN) không ký HĐ Geneva nên không có trách nhiệm thực hiện. Hơn nữa, VNDCCH vừa có đợt thanh lọc giai cấp là cải cách ruộng đất khiến cho tê liệt toàn bộ thành phần đối kháng.
---------------------
Như vậy, bối cảnh dẫn đến chiến tranh VN phức tạp hơn rất nhiều so với ở Triều Tiên. Bắc VN có nhiều lợi thế chính danh hơn so với Bắc TT. Đây là 1 trong những nền tảng để Bắc VN giành thắng lợi, còn BTT thì không.
(Còn tiếp)
Nhận xét
Đăng nhận xét